Skip to main content

Gebeurtenissen die overweldigend zijn, die te veel, te snel zijn voor ons om te processen, kunnen trauma veroorzaken. Trauma is geen gebeurtenis op zichzelf maar een spontaan verdedigingsmechanisme dat in werking treedt bij ‘gevaar’.

Groot en klein trauma

Trauma doet zich voor als we overweldigd worden door bedreigende krachten waarop we niet succesvol kunnen reageren, en die we niet kunnen beheersen of vermijden. Traumareacties kunnen onder verschillende omstandigheden optreden. Bij sommige hiervan, zoals auto-ongelukken, verwondingen, ernstige ziekten, mishandeling of verwaarlozing, is het gemakkelijk in te zien hoe de ervaring overeenkomt met een daadwerkelijke overlevingsdreiging.

Maar relationele trauma’s, zoals een moeilijke opvoeding en de dynamiek in het gezin, de dood van een dierbare of het verbreken van relaties, kunnen ook een gevoel van overlevingsbedreiging in ons zenuwstelsel aanwakkeren. Dit gaat terug tot onze afhankelijkheid van anderen in de vroege kinderjaren, en tot de essentiële menselijke behoefte aan verbondenheid.

Hoe zit dat eigenlijk bij mij met trauma?

Terwijl je dit leest realiseer je je waarschijnlijk dat jij ook trauma hebt opgelopen in het leven. Misschien denk je, als je nadenkt over je leven, aan een paar ups en downs. Maar je denkt: ‘het is allemaal zo erg niet’. Je bent er overheen gekomen, je bent het vergeten, of misschien heb je het gewoon met succes onderdrukt. Hoe dan ook zit trauma opgeslagen in je lichaam, zowel dat van jezelf als dat van wat je van je voorouders hebt geërfd en meedraagt in het leven.

Het begrijpen van trauma is belangrijk

Woorden als seksueel misbruik, kindermishandeling, natuurrampen, oorlogservaringen zijn zaken die we herkennen als trauma. Het is echter een misverstand om te veronderstellen dat alleen deze hele grote en heftige gebeurtenissen traumatisch zijn. Ook ogenschijnlijk onbelangrijke gebeurtenissen kunnen veel impact hebben. De misvatting over het begrippenkader heeft ons, persoonlijk en collectief, in veel ontkenning en pijn gehouden.

Wat experts zeggen over trauma

Toonaangevende experts op het gebied van neurobiologie, psychologie en psychotherapie hebben mijn begrip van trauma en de impact ervan op de hersenen en het lichaam vergroot. Ik deel graag wat van hun wijsheid en woorden.

Bessel Van Der Kolk definieert trauma als ‘Een gebeurtenis die het centrale zenuwstelsel overweldigt en de manier verandert waarop we herinneringen verwerken en oproepen. Trauma is niet het verhaal van iets dat toen is gebeurd, het is de huidige afdruk van de pijn, de afschuw en de angst die in mensen leven.’

Peter Levine zegt: ‘Een trauma wordt gedefinieerd als een schokkende of gevaarlijke gebeurtenis die je ziet of ervaart.’ Hij stelt ook dat het zenuwstelsel (je lichaam) geen onderscheid kan maken tussen trauma en simpelweg overweldigd zijn.

Resmaa Menakem stelt: ‘Als er iets met het lichaam gebeurt dat te veel, te snel of te snel is, overweldigt het het lichaam en kan het trauma veroorzaken.’ Hij zegt ook: ‘Trauma is een woordeloos verhaal dat ons lichaam zichzelf vertelt over wat veilig is en wat een bedreiging is. Ons rationele brein kan het niet voorkomen, en het kan ons lichaam er niet uit praten. Iets in het hier en nu wakkert oude pijn of ongemak weer aan, en het lichaam probeert dit aan te pakken met de reflexieve energie die nog steeds vastzit in het zenuwstelsel.’

Trauma wordt gedefinieerd als een overweldigende ervaring die ons vermogen om er wijs uit te worden, te boven gaat, hoe veerkrachtig we ook zijn.